Egels en milieuvervuiling | VOC Oostende

DIER IN NOOD
Bel +32 59 80 67 66

Lidmaatschap


Gift

Vanaf 40€ fiscaal aftrekbaar.


Overschrijving naar

BE12 9791 6853 6592
BIC: ARSPBE22

Raad van Bestuur:

31 oktober 2017 om 19.30 uur


Eurowa:

Opleiding rond olieslachtoffers

23 - 27 oktober 2017

Mallydams, UK

 

Egels en milieuvervuiling

Helga D'Havé, Universiteit Antwerpen

Milieuvervuiling is één van de grootste problemen van deze eeuw en kan een belangrijke bedreiging vormen voor de gezondheid en het voortbestaan van bepaalde diersoorten of lokale populaties. Nochtans is tot op heden de kennis over de effecten van milieuvervuiling op in het wild levende Vlaamse zoogdieren beperkt. Eén van de mogelijke verklaringen hiervoor zijn ongetwijfeld de moeilijkheden die met zoogdieronderzoek gepaard gaan, zeker indien de onderzoeker ervoor opteert geen dieren uit de populatie weg te vangen om op te offeren voor onderzoek.

Karkassen van dode dieren kunnen bij dergelijk onderzoek een uitkomst bieden en worden zo ook nuttig gebruikt. Ze laten toe organen van wilde dieren te bestuderen, zonder dat daarvoor dieren dienen gedood te worden. Samen met enkele andere Vlaamse vogelopvangcentra stelt het VOC Oostende dode egels ter beschikking voor een onderzoeksproject naar milieuvervuiling bij egels dat loopt aan de Universiteit Antwerpen.

Met dit onderzoek willen we te weten komen in welke mate Vlaamse egels gecontamineerd zijn met zware metalen en gechloreerde organische verbindingen (bv. PCB's). Deze chemicaliën zijn moeilijk of niet afbreekbaar in het milieu en het organisme, waardoor ze ook tientallen jaren na het gebruik ervan nog een probleem vormen voor mens en dier. Ze stapelen zich bovendien op in organen van dieren, waar ze in hoge concentraties schadelijk zijn voor de gezondheid of zelfs tot de dood kunnen leiden. Tot nu toe werden 42 egels geanalyseerd, waarvan de meerderheid afkomstig van de Opvangcentra voor Vogels en Wilde Dieren (Vogelbescherming Vlaanderen), naast een deel eigenhandig verzamelde verkeersslachtoffers. Acht van de geanalyseerde egels zijn afkomstig van het VOC Oostende. Hieronder worden de voornaamste resultaten weergegeven.

Een eerste verkennend onderzoek toont aan dat egels aanzienlijke concentraties van bepaalde chemicaliën kunnen opslaan. Zo vertonen enkele dieren uitzonderlijk hoge concentraties van het metaal lood. Loodvervuiling is een gevolg van de metaalindustrie en - minder dan vroeger weliswaar - het verkeer. Lood wordt voornamelijk geproduceerd voor verwerking in verven, brandstoffen en batterijen.

Twaalf van de 42 geanalyseerde egels hadden meer lood in hun lever dan de grenswaarde waarbij bij in het wild levende zoogdieren effecten werden vastgesteld op de lever, hart-en bloedvaten, het zenuwstelsel en de voortplanting. Deze egels waren afkomstig uit de verschillende provincies, maar de hoogste loodconcentraties werden aangetroffen bij twee egels uit West-Vlaanderen. Deze dieren hadden respectievelijk drie en zeven maal meer lood in hun lever dan de concentratie waarbij negatieve effecten zich manifesteren bij zoogdieren. Het is dan ook niet onwaarschijnlijk dat deze egels ziek waren als gevolg van deze hoge loodwaarden.

Ook voor een ander metaal, cadmium, werden bij enkele egels hoge concentraties vastgesteld. Cadmium is een metaal dat vrijkomt bij de metaalindustrie en gebruikt wordt in o.a. verven en batterijen. Eén egel uit het Antwerpse had dubbel zo veel cadmium in de nieren als de grenswaarde waarbij effecten van cadmium bij in het wild levende zoogdieren werden vastgesteld. Gevolgen van hoge cadmium-contaminatie zijn het niet meer behoorlijk functioneren van de nieren, alsook effecten op hart- en bloedvaten. Het is dan ook niet ondenkbaar dat de egel met deze hoge cadmium-waarde hiervan nadelige effecten ondervond.

Voor PCB's (polychloorbifenylen) wordt algemeen aangenomen dat deze vanaf 4 µg/g leverweefsel bij zoogdieren tot de dood leiden. Éen egel uit Vlaams-Brabant overtrof deze waarde glansrijk, terwijl een egel uit het Brusselse aardig in de buurt kwam. Dit zijn indicaties dat deze egels nadelige effecten ondervonden van hun zware PCB-belasting, die op termijn fataal hadden kunnen zijn. PCB's zijn synthetische verbindingen horen dan ook helemaal niet in de natuur thuis. Ze werden destijds aangemaakt voor gebruik in ondermeer koelstoffen, verven, plastics en transformatoren. De productie van PCB's is na de jaren '70 sterk beperkt, maar ondertussen liggen nog enorme stocks op vernietiging te wachten. PCB's komen momenteel voornamelijk in het milieu terecht door lekkage, lozingen en stortingen van PCB-houdende apparatuur.

Deze eerste resultaten tonen aan dat egels gevoelig zijn voor niet-afbreekbare chemicaliën in die zin dat ze hoge concentraties ervan kunnen opslaan. Bepaalde egels vertoonden concentraties aan lood, cadmium en PCB's, waarvan is aangetoond dat deze bij zoogdieren schadelijke effecten tot gevolg hebben. Verder onderzoek zal moeten uitwijzen of milieuvervuiling ook een bedreiging kan vormen voor het voortbestaan van lokale egelpopulaties.

DIER IN NOOD
Bel +32 59 80 67 66

Lidmaatschap


Gift

Vanaf 40€ fiscaal aftrekbaar.


Overschrijving naar

BE12 9791 6853 6592
BIC: ARSPBE22

Raad van Bestuur:

31 oktober 2017 om 19.30 uur


Eurowa:

Opleiding rond olieslachtoffers

23 - 27 oktober 2017

Mallydams, UK