Olievogels: (g)een toekomst ? | VOC Oostende

DIER IN NOOD
Bel +32 59 80 67 66

Lidmaatschap


Gift

Vanaf 40€ fiscaal aftrekbaar.


Overschrijving naar

BE12 9791 6853 6592
BIC: ARSPBE22

Raad van Bestuur:

31 oktober 2017 om 19.30 uur


Eurowa:

Opleiding rond olieslachtoffers

23 - 27 oktober 2017

Mallydams, UK

 

Olievogels: (g)een toekomst ?

- quote -

Een zeevogel die met olie besmeurd is en levend op het strand geraakt, die maak je beter pijnloos af… Als ze de behandeling al zouden overleven, dan sterven ze kort nadien terug op zee. En voor de soort moet je het ook niet doen, er zijn er genoeg van.

-- unquote --

Tot zover de stelling die door veel mensen jarenlang werd aangehouden en toegegeven, de revalidatie van olievogels had toen alle schijn tegen zich. Maar revalidatie van (olie)vogels is meer en meer verschoven van de gevoelige, ik-wil-iets-doen-kant, naar de wetenschappelijk onderbouwde medische kant. En wanneer je medisch meer weet, kun je ook wetenschappelijk beter ernaartoe gaan handelen, met betere resultaten als gevolg.

Hier gaan we dieper in op de verschillen in verzorging en revalidatie van olieslachtoffers, vroeger (het pré-tricolor tijdperk) en nu. De reden is dat er een enorm verschil merkbaar is in de kwaliteit en kwantiteit van vogels die we terug kunnen vrijlaten. Dit hebben we vooral te danken aan buitenlandse collegas (RSPCA uit Engeland en vooral Int. Bird Rescue and Research in California) die hun kennis met ons wilden delen.

Aankomst in het Opvangcentrum

Bij een olievogel is er veel meer aan de hand dan enkel de olie op zijn veren. Verschillende vitale lichaamfuncties raken verstoord en het doel is nu eerst die toestand vast te stellen, te stabiliseren en te herstellen.

  • resten olie in de darmen worden behandeld
  • stress wordt beperkt door absolute rust tussen de behandelingen
  • lichaamstemperatuur is gedaald door nat verenkleed en moet weer stijgen
  • diarree door olie doet het lichaam uitdrogen, lichaam moet vocht krijgen

Vergelijk het met een persoon na een ongeval; deze wordt warm gehouden en krijgt direct een baxter, om een shock tegen te gaan. De vogels kunnen we geen vocht via een baxter toedienen, dus moet het via een maagsonde. Aangezien we vroeger geen weet hadden van onderkoeling en deshydratatie, kwamen veel vogels in een shock en stierven korte tijd later. Enkel de sterkste dieren overleefden.

Een bloedstaal zegt ons nu nog meer over de algehele conditie. Olie heeft bv ook de eigenschap om rode bloedcellen af te breken. Deze concentratie zal opgevolgd worden en indien nodig volgt een behandeling. Het proteïnegehalte in het bloed speelt ook een grote rol in de verdere behandeling. Sommige vogels zijn zo ver door hun reserves heen, dat hun lichaam eiwit- en vetrijk voedsel niet meer aankan, en ze ondanks veel voedsel sterven. Vergelijk het met een persoon na een hongerstaking; deze mag ook niet direct gaan eten. Deze vogels gaan we behandeling geven met een voedselrijke maar zeer licht verteerbare pap (Ensure/Osmolite) dat ook bij mensen gebruikt wordt.

En nu wachten om te wassen?

Nu we alle problemen die gerelateerd zijn aan de olie proberen weg te werken, speelt de tijd tegen ons. Proteïnegehalte en rode bloedcellen moeten op peil zijn, en de conditie van de vogel moet verbeteren: zijn gewicht moet stabiel zijn of liefst zelfs toenemen. Pas dan is de vogel sterk genoeg om de lange wasbeurt goed aan te kunnen. Maar veel tijd hebben we niet. Dit alles moet zo snel mogelijk, liefst al na drie/vier dagen mogelijk zijn. Want de tijd dringt! Twee zwaarden van Damocles hangen boven onze hoofden: pootontstekingen en aspergillose. Zeevogels zwemmen of vliegen het grootste deel van de dag. Hun poten en gewrichten worden slechts kort tijd belast. Bij ons zitten ze plots 24u per dag op hun poten, en na een tiental dagen zien we onomkeerbare ontstekingen verschijnen. Door aangepaste bodembedekking te gebruiken (droog houtschaafsel, netbodems) kunnen we de marge wat rekken, maar de tijd dringt.

Een tweede al even dodelijk probleem is longschimmel. Zeevogels in het algemeen, en verzwakte nog veel meer, zijn zeer gevoelig voor de schimmel aspergillose. Onzichtbaar, maar overal aanwezig en voor landdieren bijna onschadelijk. Nu geven we een succesvolle, maar dure medicatiekuur, maar vroeger konden de vogels soms bij bosjes eraan sterven.

Het streefdoel is tegenwoordig om het grootste deel van de vogels in twee weken door het hele proces te krijgen. Eenmaal op een zwembad is de kans op die secundaire infecties veel minder.

De wasbeurt

Begin er zelf niet aan!

Nu de vogels in spoedtempo zijn klaargestoomd voor de wasbeurt, komt het er op aan met een chirurgische precisie elk vlekje te verwijderen, en even correct te spoelen! Immers, elk olie vlekje dat op de veren achterblijft kun je vergelijken met een dakpan wegnemen van je dak: langzaam aan wordt de isolatie nat, maar er is geen verbetering mogelijk.

Bij spoelen is het nog moeilijker. Spoelen tot elk restje zeep is verdwenen én de veren droog worden en water gaan afstoten! Een natte veer is een slecht gespoelde veer! Dus gedaan met de theorie dat een gewassen vogel nog lange tijd nat is op het zwembad tot die hun eigen "vetlaag" terug hebben.

Terug op het water

Na de was- en droogbeurt volgt de test op het water. De vogels moeten al hun veren weer goed schikken waarbij alle microscopische baardjes terug mooi in elkaar gaan halen, en hun verenkleed waterafstotend word. De vogels waren, vóór we de goeie spoeltechniek kenden, telkens ze op water werden gezet, helemaal doorweekt en raakten soms opnieuw onderkoeld.

Nu kunnen sommige perfect gespoelde vogels de volgende dag al continu op het water blijven! Meestal echter duurte het verschillende dagen, waarbij ze niet echt meer nat worden, maar de kleine vochtige plekjes zelf gaan oppoetsen. Ondertussen wordt hun gewicht verder opgevolgd - met de vette sprot moet dit verder gaan toenemen, en worden ook de bloedwaarden in het oog gehouden.

Wanneer is de vogel "goed om te lossen"?

Zonder enige medische kennis kan men enkel op het uiterlijk van de vogel afgaan. Zodoende werden vroeger zeker veel vogels vrijgelaten die amper konden duiken wegens te weinig rode bloedcellen, of met longproblemen of andere ziektes.

Nu moet een vogel minstens 48 op het water kunnen blijven, actief gedrag (bv duiken naar vis) vertonen én moet een bloedstaal aantonen dat de bloedwaarden in orde zijn: het aantal witte bloedcellen moet tonen dat de vogel geen infectie heeft, en er moeten voldoende rode bloedcellen aanwezig zijn om lang genoeg te kunnen duiken.

Het vrijlaten zelf

Vroeger werd nogal eens geopteerd om de zeekoeten/alken vrij te laten aan een rustige dijk bv. in Zeebrugge of langs de grote afsluitdijk van de Oosterschelde. De idee was dat de vogels die nog niet 100% in orde waren, nog geregeld terug aan land zouden kunnen komen om wat te rusten of zich te poetsen. Een zandstrand was slechter omwille van de zware branding waartegen de vogels moeten vechten, en de mensen (met honden). Hierbij was het standpunt dus reeds dat de vogels niet helemaal klaar waren voor het harde leven op open zee! Maar er was toen eigenlijk geen andere optie of meer kennis.

Nu zijn we zeer duidelijk:

  • een vogel moet 100% in orde zijn, het verenkleed, de fysiek én de bloedwaarden
  • een vogel die na vrijlating zou terugkeren aan land moet terug worden gevangen want is niet in orde! (is echter sinds de goeie resultaten niet meer gebeurd)

 

En nu blijkt ook dat een correct gerevalideerde olievogel:

  • niet terugkeert aan land maar direct naar open zee zwemt of vliegt
  • geen problemen heeft met de branding maar instinctief onderduikt voor grote golven of aanvallen van meeuwen
  • actief gaat zoeken naar soortgenoten (roept, kijkt rond en vliegt weg)

 

Voor ons maakt het dan ook geen verschil meer uit of de vogel gelost wordt vanop een boot in open zee, of vanop onze kust. Het transport op de boot brengt uiteindelijk nog steeds een extra (klein) risico mee dat er wat mis loopt.

En nadien op zee?

Wat er op zee gebeurd met de vogels is natuurlijk moeilijk waar te nemen, maar dit is natuurlijk wel dé hamvraag. Daarom krijgen de vogels net voor hun vrijlating een hardstalen wetenschappelijke ring van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen om hun poot. Deze ring bevat een unieke code zodat bij een vondst kan nagegaan worden om welke vogel -en dus ook de geschiedenis ervan- het gaat.

Ringgegevens uit de jaren tachtig toonden aan dat gerevalideerde olievogels het de eerste weken zeer zwaar hadden: tussen de 50 en soms zelfs 80% werd kort nadien dood teruggevonden. Het kleine percentage dat wel overleefde bleek dan weer eenzelfde overlevingskans te hebben als niet-gerevalideerde vogels.

De olievogels die we in de laatste drie winters gelost hebben, doen het véél én steeds beter! Waar na de Tricolor nog een 15% kort na de vrijlating werd terug gevonden (dood of erg verzwakt), daalde dit percentage de voorbije winters stapsgewijs tot amper één vogel (telkens in Engeland gevonden)!!! (mond.med.D. Van Geluwe).

Na drie winters is het misschien nog vroeg om al conclusies te trekken, maar de combinatie van sterke, gezonde dieren én voorlopig geen terugmeldingen (be)wijst zeker dat we goed bezig zijn!

Hét perfecte bewijs zou natuurlijk zijn dat er geregeld succesvol broedende vogels zouden worden gezien. Dit blijft in de kolonies een bijna onbegonnen taak. In Zuid-Afrika heeft men echter bij gerevalideerde pinguïns wél reeds succesvolle reproductie vastgesteld. Het is zelfs gebleken dat zonder onze collegas de Zuid-Afrikaanse pinguïnpopulatie nu 20% kleiner zou zijn…

DIER IN NOOD
Bel +32 59 80 67 66

Lidmaatschap


Gift

Vanaf 40€ fiscaal aftrekbaar.


Overschrijving naar

BE12 9791 6853 6592
BIC: ARSPBE22

Raad van Bestuur:

31 oktober 2017 om 19.30 uur


Eurowa:

Opleiding rond olieslachtoffers

23 - 27 oktober 2017

Mallydams, UK